Ο Θωμάς Διάφας κι η θεωρία του queer

Πώς ξεκίνησε η ιδέα γι’ αυτή την performance;

Όλο αυτό ξεκίνησε αρχικά σαν μια ιδέα με κάποια κείμενα που είχα συντάξει, κάποια ποιήματα, που απευθυνόντουσαν σε συγκεκριμένα πρόσωπα.

Όταν πήγα στην Ισπανία κι έκανα το μεταπτυχιακό μου, για την πτυχιακή εργασία έπρεπε να κάνω μια έρευνα πάνω στην ισπανόφωνη queer θεωρία (Ισπανία/Λατ.Αμερική). Έχοντας αυτά τα κείμενα άρχισα να φτιάχνω κάποια άλλα και να δίνω μέσα απ’ αυτά μια διαφορετική διάσταση στον έρωτα.

Έφυγα από εμένα κι άρχισα να μιλάω για το φύλο, τη σεξουαλικότητα, πιο δοκιμιακά, κι ήταν σαν να ανέλυσα το συναίσθημα και τις εμπειρίες μου σε μια νέα βάση. Κάποια στιγμή διάβασα το «Συμπόσιο» του Πλάτωνα και τη «Διπλή Φλόγα» του Octavio Paz και κάπως όλα αυτά ήρθαν και ταιριάξανε στο να φτιαχτεί ένα βιβλίο που περιλαμβάνει και τα ποιήματα, που είχαν γραφτεί πριν την επαφή μου με την queer θεωρία, αλλά και τα δοκίμια μετά.

Είναι κάποιες θέσεις αποκλειστικά δικές μου πάνω στην queer θεωρία, πράγματα που έχουν να κάνουν με το φύλο αλλά και με τη θεωρία αυτή καθαυτή, κάποια κείμενα υπερτονίζουνε απόψεις θεωρητικών, που διέφεραν απ’ τις καθιερωμένες. Οι απόψεις είχαν να κάνουν με τη Λατινική Αμερική, που είναι ένα κομμάτι της Αμερικής πιο φτωχό κι εκεί ερχόταν η θεωρία σ’ αντίθεση με την Ισπανία (και την Ευρώπη και τη Β. Αμερική). Λένε πως «Δεν είμαστε μόνο queer είμαστε φτωχοί. Κι επειδή δεν έχουμε να φάμε, δεν έχουμε ανάγκη κάποια θεωρία. Οπότε μη μας βάζετε σε κατηγορίες. Εσύ είσαι ακαδημαϊκός, πλούσιος κι όλα αυτά τα ξέρεις σε μια αφαιρετική βάση.»

Eίμαστε σύνολο δεν είμαστε μόνο σεξουαλικότητα. Η queer θεωρία συγκεκριμενοποιεί κάτι, που είναι αδάμαστο.

Κι αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον και πάνω σ’ αυτή τη βάση πάμε να απαντήσουμε με βάση τις βιολογικές μας ανάγκες, όχι μόνο τη σεξουαλικότητα. Είμαστε σύνολο δεν είμαστε μόνο σεξουαλικότητα. Η queer θεωρία συγκεκριμενοποιεί κάτι, που είναι αδάμαστο. Και κάπως έτσι γεννήθηκε η «Ομοερωτική ποίηση». Ως performance. H performance κοροϊδεύει το κείμενο.

Στην ουσία αυτοαναιρείσαι μέσα απ’ την performance;

Ναι. Δηλαδή σ’ ένα ακαδημαϊκό πλαίσιο βλέπουμε πως στην πράξη δεν είναι ακριβώς έτσι. Αυτό που βλέπεις είναι έναν ακαδημαϊκό λόγο μέσα από μία λαϊκή σκοπιά. Χυδαία, κακόγουστη κι αυτός ο συνδυασμός ψάχνει να βγάλει μιαν αλήθεια. Και να δείξει πως τελικά δεν είμαστε ούτε το ένα ούτε το άλλα είμαστε το κράμα όλων αυτών.

Έτσι αναγνωρίζεις και το προνόμιό σου σα λευκός δυτικός, να φτιάξεις την ταυτότητά σου μ’ έναν τρόπο που άλλοι δεν είναι σε θέση να το κάνουν γιατί έχουν άλλες πιο άμεσες ανάγκες.

Δεν είμαι ακριβώς λευκός δυτικός. Κατάγομαι από μία οικογένεια απ’ τη Λατινική Αμερική (Καραϊβική) και το περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσα ήταν κυρίως λατινοαμερικάνικο, οπότε ξέρω τι σημαίνουν όλα αυτά και κυρίως τι πάει να πει να θες να είσαι ευτυχισμένος κι ο εαυτός σου μέσα στη φτώχεια. Και γι’ αυτό κατέληξα μεγαλώνοντας, να μην έχω προβλήματα με τις ιδιαιτερότητές μου ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Δε σκεφτόμουν πως πρέπει να απολογηθώ ή να εξηγήσω το «πώς και γιατί» σ’ αυτό που είμαι και κάνω. Ό,τι φέρω είναι δικό μου και δεν έχεις κανένα δικαίωμα πάνω σ’ αυτό.

Η Λατινοαμερικάνικη κουλτούρα είναι πιο ανεκτική σ’ αυτά τα πράγματα σε σχέση με την ελληνική;

Είναι παράξενο. Την ίδια στιγμή που σε κάποια κείμενα θα δεις κάποια ντοκουμέντα μέσα σε φασιστικά καθεστώτα, όπου οι τραβεστί-και χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη γιατί στη Λ.Αμερική μπορούμε να μιλήσουμε για τραβεστί, στην Ελλάδα όχι-ήταν σε απόλυτη ελευθερία, συνεργάζονταν μάλιστα με το φασιστικό καθεστώς. Ένας πολύ ενδιαφέρον συγγραφέας, ο Pedro Lemebel, περιγράφει μια τραβεστί να πλέκει διάφορα σεντόνια και σεμεδάκια για τον αρχηγό της αστυνομίας και να λέει «εμείς μια χαρά είμαστε/και δεξιές/και έχουμε να φάμε/δεν έχουμε πρόβλημα/μια χαρά είναι το καθεστώς μας» και την ίδια στιγμή, όμως, ο ομοφυλόφιλος θηλυπρεπής δεν μπορεί να έχει την ίδια θέση μ’ έναν μη θηλυπρεπή ομοφυλόφιλο. Υπάρχουν δολοφονίες ανθρώπων τρανς για παράδειγμα και την ίδια στιγμή μπορεί να υπάρξει κάποια ελευθερία. Στο Εκουαδόρ υπάρχει απόλυτη ελευθερία, στην Αργεντινή την ίδια στιγμή που σκοτώνονται, που δολοφονούνται, ψηφίζεται ο νόμος πως μια οικογένεια μπορεί να είναι τριμελής-δύο γυναίκες κι ένας άντρας. Είναι παράξενο. Και πάνε 150 βήματα μπροστά από μας κι είναι σε κάποια ίσα ή πίσω μας.

Μια αντίφαση είν’ αυτό.

Την ίδια στιγμή που ο καθένας σ’ εκείνη τη χώρα μπορεί να είναι ομοφυλόφιλος, αδελφή, μπορεί να παντρευτεί και να υιοθετήσει. Στην Ελλάδα είναι το αντίθετο. Ενώ έχουμε το political correct, το κράτος δεν έχει βάση για κάτι τέτοιο.

Επειδή είπες πριν για θηλυπρεπείς ομοφυλοφίλους κι επειδή το έργο βασίζεται στο συμπόσιο του Πλάτωνα, θα ‘θελα να ρωτήσω αν οι αντιλήψεις της αρχαιότητας τελικά διαφέρουν με το σημερινό πρότυπο, που θέλει τον άντρα πολύ αρρενωπό και γυμνασμένο. Κάνοντας τους λιγότερο γυμνασμένους και θηλυπρεπείς να νιώθουν στο περιθώριο.

Δεν υπάρχει πρότυπο ομοφυλόφιλου, υπάρχει η επιλογή του καθένα να είναι όπως θέλει να είναι. Αγαπητέ, ομοφυλόφιλε υπάρχουν κι άλλα πρότυπα απ’ αυτά που δείχνει η τηλεόραση. Είναι τα πρότυπα του «όπως θες να είσαι». Ας κάνουμε κάτι διαφορετικό. Μην αντιγράφουμε ξεπερασμένες κόπιες, ας κάνουμε κάτι πιο καινοτόμο. Ο Pedro Lemebel έλεγε «τέρμα πια με τον ομοφυλόφιλο, που έχει ένα σκυλάκι και βιβλία, που δεν έχει διαβάσει και τα έχει όχι στη βιβλιοθήκη του, αλλά στο τραπεζάκι για να τα βλέπει ο κόσμος.»

Για το Pride τι άποψη έχεις;

Μ’ είχανε καλέσει στο Pride πριν φύγω για μεταπτυχιακό μία μαθήτρια μου, η οποία ήταν στη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα κι επειδή είχα μπει στη διαδικασία να ασχοληθώ, μου είπε «θα γίνει μια συζήτηση αν θες έλα» κι είπα ναι, αν και δεν είμαι ειδικός, πήγα ως «φιλόσοφος του εαυτό μου» όχι σαν επιστήμονας. Αρχίσανε να μιλάνε για το σεξισμό και τους είπα «Για ποια γροθιά στο σεξισμό μιλάμε, όταν οι καλλιτέχνες που εμφανίζονται στο Pride είναι με εσώρουχα και κουνάνε επιδεικτικά τα όργανά τους; Αυτό είναι θέαμα που αρέσει στους straight άντρες. Εμείς δεν είμαστε ούτε straight άντρες ούτε straight γυναίκες.» Σ’ αυτό το σημείο άκουσα μια εξαιρετική ατάκα, πως είμαι «ακροδεξιός ομοφυλόφιλος» το οποίο μου φάνηκε ευφυέστατο ως τέχνασμα.

Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου, που απευθύνεται σε ετεροφυλόφιλους πλασάρει το συναίσθημα κι η γιορτή της περηφάνειας βασίζεται στο χυδαίο, στη σεξουαλικότητα. Γυμνοί άντρες και γυμνές γυναίκες, χωρίς κανένα συναίσθημα. Είχα πάει παλαιότερα σ’ ένα Pride πολύ ερωτευμένος κι άκουγα να μιλάνε για ξέσκισμα πρωκτού, μεγάλα όργανα κι εγώ δεν ταυτίστηκα καθόλου μ’ αυτό. Ήμουν ερωτευμένος μ’ αγκαλιές και κλάματα τα βράδια όταν έφευγε. Το συναίσθημα δεν το είδα πουθενά. Αυτό θα το αποδεχτεί φαντάζομαι κι ο πιο ακροδεξιός του ακροδεξιού, για να επιστρέψω στο χαρακτηρισμό, γιατί όταν πλασάρεις συναίσθημα, αν έρθω εγώ και σου πω μια αντίθετη άποψη με ήρεμο τρόπο δε θα σου προκαλέσω θυμό. Δείχνω πως έχω διάθεση για επικοινωνία. Τα Pride δεν έχουν διάθεση για επικοινωνία, θέλουν να ρίξουν μια ωμή μπριζόλα στο πρόσωπο του άλλου μήπως και μας αποδεχτεί. Δεν είναι έτσι. Όχι άλλη χυδαιότητα.

Ένας ερμηνευτής στην performance μου είχε πει: «Τι να την κάνεις την σεξουαλική επανάσταση, όταν κοιμάσαι μόνος σου;».

Η performance διαδραματίζεται σ’ ένα post-apocalyptic level, ενώ έχει καταστραφεί η Αθήνα. Για ποιο λόγο; Για να γίνει τέτοια συζήτηση πρέπει να έχουν καταστραφεί τα πάντα;

Όχι. Είναι μια πρόταση μπας και καταστραφεί ποτέ. (Επιτέλους.)

Γίνεται όντως ένας διάλογος, είναι μόνο τα δικά σου κείμενα, έχουν βάλει κι οι ίδιοι τις δικές τους απόψεις μέσα;

Φυσικά. Όλο ήταν βιωματικό. Για μια βδομάδα βγήκανε στους δρόμους της Αθήνας και συζητούσαν το κείμενο όπου και να βρίσκονταν και δεν επιτρεπόταν να συζητούσαν τίποτα άλλο εκτός απ’ τα λόγια της performance. Πήγαν παντού κι είδαν το πώς αυτό επηρεάζει αυτούς, τους γύρω τους, ως μάρτυρες σε διάφορες συνθήκες. Πώς πχ αντιδρά το διπλανό τραπέζι, όταν μιλάμε για πεοθηλασμό. Οι πρόβες ήταν περισσότερο συναντήσεις σεμιναριακές. Ενημέρωσης, διδαχής για τα queer ζητήματα, η performance είναι λιγότερο queer. Το πολύ σημαντικό είναι οι μη queer υπερασπίζονται πολύ περισσότερο αυτά τα ζητήματα γιατί η performance τα άνοιξε και τα έκανε ανθρώπινα

*Από τις 21 Οκτωβρίου και κάθε Παρασκευή, Σάββατο & Κυριακή στις 21.30, Θέατρο «Προσωρινό» (Δεινοκράτους 103, Κολωνάκι) .

Παρόλο που σαν performance έχει μια οργή δεν καταλήγει σε μια θέση που έρχεται με οργή, αλλά με αγάπη προς αυτόν που θα τη δει.

Παρόλο που σαν performance έχει μια οργή δεν καταλήγει σε μια θέση που έρχεται με οργή, αλλά με αγάπη προς αυτόν που θα τη δει. Θα χαρώ να ανοίξουμε ένα διάλογο μ’ αυτούς που έχουν αντίθετη άποψη. Να γίνει μια αρχή για μια συζήτηση.

Α! Κι είμαι single. Είμαι single. Είμαι single.

Ετικέτες:

Τζέην Καλαμίτη

Η Τζέην Καλαμίτη γεννήθηκε στην Άγρια Δύση και μεγάλωσε σ’ ένα μικρό σπίτι στο λιβάδι. Γιατρός δεν την ξεπέταξε μα μιας μαμής το χέρι. Από κοριτσάκι διακρίθηκε στο πέταγμα του λάσο, τη σκοποβολή και την κριτική θεάτρου, σε συνδυασμό με τα’ αλλά δύο. Συχνάζει στο σαλούν «Η γωνιά του πιστολέρο», ενώ όποτε ξεκλέβει χρόνο εκδράμει στα γραφικά «Τρία πέντε τουφέκια». Όνειρό της να στήσει μια ψησταριά για μερακλήδες και να χεστεί στο τάλιρο. ΥΓ. Αν δείτε το Λούκυ πείτε του ότι χαθήκαμε και να πάμε για καμιά μπίρα.
Powered by